Hoe Werkt Bitcoin Mining Precies? (Stap-voor-Stap Uitleg)

Bitcoin mining klinkt ingewikkeld, maar het onderliggende proces is logisch en elegant. In dit artikel nemen we je mee door elke stap van het mining-proces, van het verzamelen van transacties tot het ontvangen van je beloning. Geen voorkennis vereist.

Stap 1: Transacties Verzamelen

Alles begint met transacties. Op elk moment van de dag versturen mensen overal ter wereld bitcoin naar elkaar. Wanneer iemand een transactie maakt, wordt deze eerst uitgezonden naar het netwerk en terechtkomt in de zogenaamde mempool. De mempool is een wachtkamer voor onbevestigde transacties. Elke node op het netwerk houdt zijn eigen versie van de mempool bij.

Miners selecteren transacties uit de mempool om op te nemen in het volgende blok. Ze geven doorgaans voorrang aan transacties met hogere vergoedingen, omdat die vergoedingen deel uitmaken van hun beloning. Een blok heeft een maximale grootte van ongeveer 4 megabyte (gemeten in weight units), dus niet alle wachtende transacties passen er altijd in.

Het selecteren van transacties is een economische afweging. Miners willen zoveel mogelijk vergoedingen in hun blok stoppen zonder de maximale grootte te overschrijden. Moderne mining-software optimaliseert dit automatisch. De miner hoeft hier zelf geen beslissingen over te nemen, de software doet het werk.

Zodra de miner een set transacties heeft geselecteerd, worden deze georganiseerd in een datastructuur die een Merkle tree heet. Dit is een efficiënte manier om alle transacties samen te vatten in een enkele code, de Merkle root. Samen met informatie over het vorige blok en een tijdstempel vormt dit de blokheader: de gegevens waarop de miner gaat rekenen.

Stap 2: De Hash-puzzel Oplossen

Nu begint het echte werk. De miner neemt de blokheader en voert deze door het SHA-256 hash-algoritme. Dit algoritme neemt een willekeurige invoer en produceert een schijnbaar willekeurige uitvoer van precies 64 hexadecimale tekens. Het bijzondere is dat zelfs de kleinste wijziging in de invoer een compleet andere uitvoer geeft.

Het doel is om een hash te vinden die lager is dan een bepaalde drempelwaarde, het zogenaamde target. Dit target wordt bepaald door de difficulty. Hoe lager het target, hoe moeilijker het is om een geldige hash te vinden. In de praktijk betekent dit dat de hash moet beginnen met een bepaald aantal nullen.

Omdat je de uitkomst van een hash niet kunt voorspellen, is de enige manier om een geldige hash te vinden: heel veel pogingen doen. De miner past steeds een klein getal in de blokheader aan, de nonce, en berekent de hash opnieuw. Dit proces herhaalt zich miljarden keren per seconde. Een moderne ASIC miner met een hashrate van 200 TH/s doet letterlijk 200 biljoen pogingen per seconde.

Dit is de reden waarom mining zoveel energie verbruikt. Elke poging kost een kleine hoeveelheid stroom, maar bij biljoenen pogingen per seconde loopt dat snel op. Het is ook de reden waarom efficiënte hardware zo belangrijk is. De metric J/TH (joules per terahash) geeft aan hoeveel energie een miner verbruikt per berekening. Hoe lager dit getal, hoe minder stroom je nodig hebt om dezelfde hoeveelheid werk te verrichten.

Stap 3: Het Blok Verifiëren en Verspreiden

Zodra een miner een geldige hash heeft gevonden, stuurt hij het voltooide blok naar het netwerk. Andere nodes ontvangen het blok en controleren onafhankelijk of alles klopt. Ze verifiëren dat de hash inderdaad geldig is, dat alle transacties in het blok correct zijn, dat er geen dubbele uitgaven plaatsvinden en dat de block reward niet hoger is dan toegestaan.

Dit verificatieproces is cruciaal voor de veiligheid van Bitcoin. Zelfs als een miner een geldig blok produceert, wordt het alleen geaccepteerd als het voldoet aan alle regels van het protocol. Een miner kan niet zomaar extra bitcoin voor zichzelf creëren of ongeldige transacties opnemen. Het netwerk van nodes houdt iedereen eerlijk.

Als het blok door de meerderheid van het netwerk wordt geaccepteerd, wordt het onderdeel van de blockchain. Alle andere miners stoppen met werken aan hun versie van het blok en beginnen aan het volgende. De winnende miner ontvangt de block reward plus alle transactiekosten uit het blok. Op dit moment bedraagt de block reward 3,125 BTC, wat bij de huidige koers een aanzienlijk bedrag vertegenwoordigt.

Het hele proces, van het verzamelen van transacties tot het vinden van een geldig blok, duurt gemiddeld tien minuten. Dat gemiddelde wordt gehandhaafd door de difficulty adjustment, die elke 2.016 blokken (ongeveer twee weken) plaatsvindt. Als blokken te snel worden gevonden, wordt de difficulty verhoogd. Als ze te langzaam worden gevonden, wordt de difficulty verlaagd.

De Rol van Mining Pools

In theorie kan elke miner in zijn eentje een blok proberen te vinden. In de praktijk is de kans dat een individuele miner, zelfs met de nieuwste hardware, een blok vindt extreem klein. Met een hashrate van 200 TH/s op een netwerk van honderden exahashes per seconde zou je gemiddeld jaren moeten wachten op een blok. Dat is een risico dat de meeste miners niet willen nemen.

Daarom werken vrijwel alle miners samen in mining pools. Een mining pool is een collectief van miners die hun rekenkracht bundelen. Wanneer een deelnemer aan de pool een blok vindt, wordt de beloning verdeeld onder alle deelnemers op basis van hun bijdrage aan de totale hashrate van de pool. Dit geeft miners een regelmatig en voorspelbaar inkomen in plaats van een onregelmatige jackpot.

Er bestaan verschillende beloningsmodellen voor pools. Bij FPPS (Full Pay Per Share) krijg je betaald voor elke share die je indient, ongeacht of de pool daadwerkelijk een blok vindt. Bij PPLNS (Pay Per Last N Shares) wordt de beloning verdeeld op basis van je bijdrage aan de laatste reeks shares voordat een blok werd gevonden. Elk model heeft voor- en nadelen op het gebied van voorspelbaarheid en potentiële opbrengst.

Het kiezen van de juiste pool is een belangrijke beslissing. Factoren om te overwegen zijn de poolgrootte, de fee-structuur, het beloningsmodel, de betrouwbaarheid van de servers en de minimale uitbetalingsdrempel. Grotere pools vinden vaker blokken maar verdelen de beloning over meer deelnemers. Kleinere pools vinden minder vaak blokken maar geven per blok een groter aandeel.

Van Hash naar Hardware: Wat Je Nodig Hebt

Om te beginnen met mining heb je drie dingen nodig: een ASIC miner, een internetverbinding en een stroomvoorziening. De ASIC miner is verreweg de grootste investering. Moderne miners zoals de Antminer S21 of Whatsminer M60S bieden de beste verhouding tussen hashrate en energieverbruik. Bij de keuze van hardware kijk je naar de hashrate (in TH/s), de efficiëntie (in J/TH) en de aanschafprijs.

De internetverbinding hoeft niet bijzonder snel te zijn. Mining verbruikt verrassend weinig bandbreedte. Een stabiele verbinding van enkele megabits per seconde is ruim voldoende. Betrouwbaarheid is belangrijker dan snelheid: elke minuut dat je offline bent, is gemiste hashrate en dus gemiste opbrengst.

De stroomvoorziening is waar de doorlopende kosten zitten. Een enkele ASIC miner verbruikt tussen de 2.500 en 5.000 watt, afhankelijk van het model. Per maand komt dat neer op honderden euro’s aan stroom, afhankelijk van je tarief. Dit is de reden waarom het stroomtarief zo bepalend is voor je winstgevendheid. Bij Epic Mining betaal je $0,065 per kWh voor professionele hosting, inclusief koeling, monitoring en onderhoud.

Na het aansluiten van je hardware configureer je de mining-software met de gegevens van je gekozen pool en je Bitcoin wallet-adres. Vanaf dat moment draait je miner continu en verdien je satoshis die regelmatig naar je wallet worden uitbetaald. Het opzetten duurt doorgaans minder dan een uur als je weet wat je doet.

Laatst bijgewerkt: juni 2026